Schiedamse scholieren bedenken oplossingen voor vet in water
Ruim veertig scholieren van het Schravelant Lyceum bogen zich op 16 april jl. over een actueel probleem: vetresten in het afvalwater. Tijdens de challenge Alles is Water bedachten zij innovatieve oplossingen om deze vervuiling tegen te gaan. Twee groepen vielen in de prijzen en ontvingen uit handen van wethouder Cemil Kahramanoğlu (gemeente Schiedam) een prijs voor respectievelijk de beste gedragsoplossing en de beste circulaire oplossing. De challenge maakt deel uit van het programma Alles is Water, een initiatief van OceanLAB010, Circulaire Campus en Gaan voor een Baan Waterwegregio.
De dag begon met een uitleg van procestechnoloog Anna van den Bor van het Hoogheemraadschap van Delfland. Zij vertelde over het belang van schoon water en hoe Delfland het afvalwater daarom zuivert. Via de reis van het afvalwater kregen de leerlingen inzicht in wat ze wel en juist niet mogen wegspoelen via het toilet en hoe zij zelf een bijdrage kunnen leveren om het riool schoon te houden. “Het verwijderen van vet uit het riool, pompen, gemalen en de waterzuivering is heel kostbaar: jaarlijks zo’n 750.000 euro,” vertelt Anna. “Met deze challenge maken we jongeren bewust van de gevolgen van het lozen van (frituur)vet in het afvalwater én laten we ze nadenken over een oplossing om verstoppingen te voorkomen. Het is een leuke manier om ze kennis te laten maken met het werk van het hoogheemraadschap.”
Bij Zegwaard Rioolontstopping kregen de leerlingen een demonstratie. De scholieren konden zien wat er gebeurt als vet in het riool terechtkomt en hoe dit wordt opgelost. “We willen jongeren laten zien hoe het riool werkt en hoe vervuiling kan worden voorkomen,” zegt directeur Roy Zegwaard. “Daarnaast hopen we ze te enthousiasmeren voor de sector, die misschien geen aantrekkelijk imago heeft, maar wel veel kansen biedt en belangrijk werk levert.”
Doordat leerlingen het vraagstuk eerst in de praktijk verkenden, gingen zij de stad begrijpen als een samenhangend systeem. Ze ontdekten dat iets ogenschijnlijk kleins als vet in het riool onderdeel is van een grotere keten met gevolgen voor waterkwaliteit, kosten, infrastructuur en gedrag. Dat maakt het leren betekenisvol en praktijkgericht.
De challenges
Na deze introducties gingen de scholieren zelf aan de slag. In groepjes werkten zij oplossingen uit vanuit twee invalshoeken: sociaal en circulair. Hoe kun je het gedrag van mensen veranderen zodat ze geen vet meer door de gootsteen spoelen? En hoe kun je vet juist hergebruiken als waardevolle grondstof?
“Mooi om te zien hoe deze challenge zichtbaar maakt dat leerlingen niet alleen over waterproblemen leren, maar deze vooral in de praktijk ervaren en onderzoeken. Dat is precies de kracht van Real life learning. Door hen bewust te maken van duurzaam watergebruik, dragen we samen bij aan een betere wereld,” vertelt initiatiefnemer Burhan Carlak, Oceanlab010.
“Door leerlingen op deze manier kennis te laten maken met een sector die voor hen vaak nog onbekend is, verbreden we hun blik op de mogelijkheden voor hun toekomst,” aldus Thomas Ebeltjes, projectmanager Gaan voor een Baan Waterwegregio.
Presenteren aan de jury
Aan het eind van de middag presenteerden de leerlingen hun ideeën in de Schiedamse raadszaal aan een deskundige jury. De jury bestond uit Cemil Kahramanoğlu (wethouder gemeente Schiedam), Jacqueline Bevaart (bestuurder OSVS), Pieter Jacobs (projectmanager Rijkswaterstaat), Nieske Dijkshoorn (Hoogheemraadschap van Delfland), Esther van der Velden (directeur Stichting De Riverboard). De jury was onder de indruk van de inzet en creativiteit van de leerlingen en prees vooral hun vernieuwende kijk op zowel gedragsverandering als hergebruik van vet als grondstof.
De prijs van de Beste circulaire oplossing ging naar het concept Operatie Stadschirurg waarin de stad werd vergeleken met een menselijke lichaam. Met onder andere een filter onder de gootsteen dat vet opvangt waarmee andere producten konden worden gemaakt vond de jury laagdrempelig en heel toepasbaar. Het concept Weg met dat Vet ontving voor hun creatieve uitwerking en hun statiegeld systeem die dichtbij de inwoner staat de prijs voor Beste gedragsoplossing.
“Tijdens het juryberaad vond ik het mooi om te zien dat leerlingen zich met dit programma buigen over alledaagse zaken waar ieder huishouden wel mee te maken heeft, waar wij als gemeente iets mee moeten. Er werden goede, gerichte oplossingen aangedragen, vooral de combinatie van creativiteit en bewustwording laat zien dat de oplossingen van morgen nu al bij de jeugd beginnen. Vanuit een probleem naar circulaire oplossingen, daar hebben we wat aan!”, zegt Cemil Kahramanoğlu (wethouder gemeente Schiedam).
Over Alles is water
Deze challenge is onderdeel van het programma Alles is Water. In dit programma werken maatschappelijke instellingen, scholen en organisaties uit de watersector samen aan meer bekendheid en bewustwording van de sector onder scholieren. Door hen aan echte vraagstukken uit de praktijk te laten werken en geven hen een breder perspectief op werk en opleiding.
Rendement: De challenge liet zien dat deze aanpak niet werkt vanuit het klassieke idee dat leerlingen richting techniek “gestuurd” moeten worden. Door leerlingen eerst te laten werken aan echte vraagstukken uit de praktijk, zoals bij Zegwaard, ontstaat juist een leeromgeving waarin zij hun eigen affiniteit met techniek en circulariteit ontdekken. De keuze voor een technisch profiel of vervolgopleiding wordt daarmee geen opgelegde richting, maar een logisch gevolg van een betekenisvolle succeservaring.
Het rendement van deze aanpak zit daarom niet in directe instroomcijfers, maar in het herkennen van talent, het vergroten van handelingsperspectief en het normaliseren van techniek en circulariteit als onderdeel van hun leefwereld. Juist doordat leerlingen ervaren hoe hun eigen gedrag samenhangt met systemen zoals water, afval en infrastructuur, ontstaat een duurzame basis voor bewuste keuzes richting sector en vervolgopleiding.
Partners: Oceanlab010, Circulaire Campus, De Riverboard, Gaan voor een Baan Waterweg, OSVS, Hoogheemraadschap van Delfland, Rijkswaterstaat, Zegwaard, Loods M.
